مسلمان را در مديترانهء شرقى دفع مىكرد ؛ با وجود اين در مديترانه غربى ، ناوگان اعراب مسلمان قدرت را در دست داشت . در حقيقت حملات ناوگان بيزانس فقط در كرانه‌هاى سوريه ، فلسطين و مصر سبب نگرانى مسلمانان شده بود « 1 » . مسلمانان عرب در سواحل شمالى افريقا اقدام به ايجاد كارخانه كشتى سازى كردند ، حتى موسى بن نصير به جزاير داخل مديترانه بويژه جزاير شرقى يعنى ( بالئار امروز ) حمله نمود و آن را تصرف كرد . سپس به دوران عبيد اللّه بن حبحاب دار الصناعه‌اى در سواحل تونس براى ساختن كشتىهاى جنگى ايجاد گرديد « 2 » . رفته رفته توجه به امر تجارت و بازرگانى مسلمانان را متوجه سرزمينهاى ديگر كرد و كاروانهاى تجارى مسلمين در قرون وسطى با بسيارى از مناطق دنياى آن روز در آمد و شد ، داد و ستد بودند . كشتىهاى آنان با سيلاب درياها و اقيانوسها دست و پنجه نرم مىكرد . راههاى بازرگانى ميان درياى چين ، سواحل اسپانيا ، اقيانوس اطلس ، درياى مديترانه ، اقيانوس هند و سودان ( سرزمين سياهان ) به وسيله ايشان رونق فراوان گرفت . بازرگانان مسلمان به بازارهاى مختلف دنياى متمدن آن روزگار كالا مىبردند و در اين كار رنج فراوان سفر را تحمل مىكردند « 3 » . در تاريخ سفرهاى دريايى گواهى اندكى از سفرهاى بازرگانى ايرانيان به چين در دوره ساسانيان در دست است . اكنون بايد ببينيم كه اين گونه سفرهاى دريايى در دوره خلفاى اموى چگونه انجام مىشده است . طبق اسناد معتبر راه دريايى از خليج فارس به بندر كانتون طولانىترين راهى بود كه ايرانيان و اعراب مسلمان آن را طى مىكردند . در آغاز اسلام در منابع چينى به كشتىهاى « پوسه » ( ايرانى ) اشاره فراوان شده است . چينىها ايرانيان را زرتشتيان پارسىگو و مسلمانان

--> ( 1 ) . جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ؛ ج 1 ، ص 103 . ( 2 ) . تاريخ دولت اسلامى در اندلس ، ج 1 ، ص 22 و 23 ؛ العبر ، ابن خلدون ، ( ترجمه ) ج 3 ، ص 265 و 266 . ( 3 ) . جهانگردان مسلمان در قرون وسطى ، ص 19 .